Τα Οφέλη των Μπλε Μούρων στην Υγεία – Ανθοκυανίνες

Τα φρούτα και τα λαχανικά βρίσκονται στη φύση σε μια μεγάλη ποικιλία χρωμάτων. Μετά από πολλά χρόνια έρευνας έχει διαπιστωθεί και είναι πλέον ευρέως γνωστό ότι το φυσικό χρώμα των φρούτων και λαχανικών είναι ένδειξη για την περιεκτικότητά τους σε ορισμένες φυτοχημικές και θρεπτικές ουσίες. Αυτές οι φυτοχημικές ουσίες έχουν πολλές ευεργετικές ιδιότητες οι οποίες συντελούν στην καλή υγεία και στην γενική ευεξία του ανθρώπου [1][2][3].

Ανθοκυανίνες

Οι ανθοκυανίνες είναι μια κατηγορία φυτοχημικών ουσιών οι οποίες δίνουν το χαρακτηριστικό κόκκινο, μπλε και μωβ χρώμα σε πολλές ποικιλίες μούρων, αλλά και σε άλλα είδη φρούτων, λαχανικών και λουλουδιών. Τα μπλε μούρα είναι μια κατηγορία μούρων που οφείλουν το χαρακτηριστικό βαθύ μπλε-ιώδες χρώμα τους στις ανθοκυανίνες [1][2][3].

Υπάρχουν περίπου 400 γνωστά είδη χρωστικών ανθοκυανινών μεταξύ των οποίων η ετουνιδίνη, η πεονιδίνη, η ροδοσίνη και η κυανιδίνη. Τα μπλε μούρα, τα βατόμουρα, τα μαύρα και κόκκινα σμέουρα, οι μαύρες και κόκκινες σταφίδες, τα κόκκινα σταφύλια και τα κόκκινα κρασιά περιέχουν δεκάδες διαφορετικές ανθοκυανίνες ανάλογα με την κατηγορία του καρπού. Αυτός είναι και ο λόγος που τα μπλε μούρα θεωρούνται ως μια ανώτερη κατηγορία φρούτων [1].

Οι ανθοκυανίνες είναι γνωστές και καταγεγραμμένες πολυφαινολικές (αντιοξειδωτικές) ενώσεις [1][4], οι οποίες έχουν πολλά οφέλη για την υγεία, όπως η πρόληψη του σχηματισμού ελευθέρων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες καταστρέφουν τα κύτταρα και επιταχύνουν τη διαδικασία της γήρανσης[1]. Τα μπλε μούρα αποτελούν μια από τις τροφές εκείνες που χαρακτηρίζονται ως «σούπερ τροφές» οι οποίες έχουν προσελκύσει την προσοχή των επαγγελματιών της υγείας, των επιστημόνων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Οι επαγγελματίες του ιατρικού κλάδου προτείνουν σε όλους μια διατροφή που να περιλαμβάνει τροφές πολλών και διαφόρων χρωμάτων αντί για ένα διαιτολόγιο που περιλαμβάνει μόνο μπεζ, καφέ και λευκά τρόφιμα. Όμως, παρά τις έρευνες και τις πληροφορίες που ο ιατρικός κόσμος έχει παρουσιάσει σχετικά με τα οφέλη που παρέχει ένα διαιτολόγιο πλούσιο σε χρώμα, πολλοί άνθρωποι στις ανεπτυγμένες χώρες συνεχίζουν να επιλέγουν το κρέας και τις πατάτες ως τις μοναδικές επιλογές τους σε τρόφιμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι το κρέας και οι πατάτες, όταν καταναλώνονται με μέτρο, είναι απαραίτητα κακές ή ανθυγιεινές τροφές. Όμως, ένα διαιτολόγιο που περιλαμβάνει τρόφιμα όλων των χρωμάτων είναι πλούσιο σε ανθοκυανίνες και αποτελεί μια σαφώς καλύτερη επιλογή για την επίτευξη καλής υγείας [1][2][3].

Οι Επαγγελματίες της Υγείας και οι Επιστήμονες Συζητούν και Προωθούν τα Οφέλη από την Προσθήκη Ανθοκυανινών στο Καθημερινό Διαιτολόγιο

Το 2007, πραγματοποιήθηκε στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον των Ηνωμένων Πολιτειών το 2ο Διεθνές Συμπόσιο για τα Οφέλη των Μούρων στην Υγεία. Τόσο επαγγελματίες στον κλάδο της υγείας όσο και επιστήμονες από όλο τον κόσμο επιβεβαίωσαν τα οφέλη από ένα διαιτολόγιο πλούσιο σε τρόφιμα πολλών χρωμάτων, συμπεριλαμβανομένων, φυσικά, και των μπλε μούρων. Κάθε ένας από τους συμμετέχοντες στο συμπόσιο παρουσίασε καινούριες ανακαλύψεις σχετικά με τα θρεπτικά συστατικά των μούρων, και ιδιαίτερα τις ανθοκυανίνες [1].

Τα αποτελέσματα των ερευνών που παρουσιάστηκαν στο συμπόσιο σχετικά με τις ανθοκυανίνες περιλαμβάνουν:

1. Ο W. Kalt και λοιποί (AAFC-Nova Scotia) έδειξαν ότι η καθημερινή διατροφή χοίρων με μπλε μούρα κατά την διάρκεια 8 εβδομάδων, οδήγησε στην παρουσία ανθοκυανινών σε όλα τα όργανα που εξετάστηκαν. Μια ενδιαφέρουσα ανακάλυψη ήταν ότι ορισμένες ανθοκυανίνες, όπως η μαλβιδίνη, εναποτέθηκαν στους ιστούς σε αναλογία μεγαλύτερη απ’ ό,τι η αντίστοιχη περιεκτικότητά τους στο φρούτο. Αυτό μπορεί να δείχνει ενεργή απορρόφηση και δέσμευση στους ιστούς τόσο της μαλβιδίνης όσο και άλλων ανθοκυανινών.

2. Ο R. Koli και οι συνάδελφοί του (από την Φινλανδία) δοκίμασαν τα επίπεδα απορρόφησης μιας δίαιτας πλούσιας σε μύρτιλλα σε ασθενείς οι οποίοι έπασχαν από καρδιοαγγειακή νόσο. Οι ενδείξεις ήταν ότι βελτιώθηκαν σημαντικά οι δείκτες που αφορούσαν την καρδιά αλλά και την στεφανιαία αγγειακή λειτουργία από τη συγκεκριμένη δίαιτα με μύρτιλλα.

3. Ο M.A. Lila (από το Πανεπιστήμιο του Illinois) παρουσίασε στοιχεία τα οποία αφορούν τα αποτελέσματα της διατροφής ποντικών με εκχύλισμα μπλε μούρων. Στα ποντίκια παρατηρήθηκε αυξημένο επίπεδο του μορίου ενέργειας ATP και συγκεκριμένα στα νευρογλοιακά κύτταρα (in vitro). Αυτό δείχνει επιλεκτική απορρόφηση από συγκεκριμένη κυτταρική γραμμή η οποία απαιτεί αυξημένα επίπεδα ενέργειας.

4. Η έρευνα McGhie όμως διέφερε από την έρευνα των R. Prior και άλλων (από το USDA-ARS Arkansas), οι οποίοι έδειξαν πρόσφατα ότι η κατανάλωση μπλε μούρων ή κόκκινων σταφυλιών αυξάνει την περιεκτικότητα ανθοκυανινών στο πλάσμα του αίματος αλλά και την αντιοξειδωτική τους δράση σε ανθρώπους [1].

Οι Εργαστηριακές Έρευνες και οι Κλινικές Δοκιμές έχουν αποδείξει ότι οι Ανθοκυανίνες:

  • Mειώνουν την πηκτικότητα των αιμοπεταλίων εμποδίζοντας έτσι τον σχηματισμό θρόμβων στο αίμα, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν εγκεφαλικά επεισόδια, πνευμονική εμβολή, περιφερειακή αγγειακή νόσο και καρδιακή προσβολή
  • Aυξάνουν τα επίπεδα της “καλής” χοληστερίνης (HDL)
  • Εμποδίζουν την οξείδωση της “κακής” χοληστερίνης (LDL)
  • Εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες του οξυγόνου
  • Ρυθμίζουν τα ένζυμα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να υπάρχουν λιγότερες φλεγμονώδεις αντιδράσεις που προκαλούν πόνο και αποτελούν έναυσμα για άλλες ασθένειες [1]

Κατανομή στο Σώμα και Βιοδιαθεσιμότητα

Οι τροφές που είναι πλούσιες σε ανθοκυανίνες περιέχουν μέχρι και αρκετές εκατοντάδες χιλιογραμμάρια (mg) ενεργών ενώσεων ανθοκυανινών ανά μερίδα των 100 γραμμαρίων. Δυστυχώς όμως, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των ενώσεων διασπάται στον πεπτικό σωλήνα εντός ολίγων ωρών από την κατανάλωση του γεύματος [1].

Το πρόβλημα της in vivo μέτρησης ανθοκυανινών εντείνεται επειδή τα συγκεκριμένα χημικά είναι μεν σταθερά σε όξινο περιβάλλον (pH 3.5), αλλά επειδή το pH στο αίμα αυξάνεται (επίπεδα pH 7.4) οι ανθοκυανίνες αποσταθεροποιούνται και είτε διασπώνται ή ενώνονται μεταξύ τους (ο αποκαλούμενος “πολυμερισμός”) [1].

Με σκοπό να ξεπεραστεί η φυσιολογική μείωση των ανθοκυανινών στο σώμα, απαιτείται μια τακτική ημερήσια πρόσληψη φρούτων και λαχανικών με φυσικό κόκκινο, μπλε, και μωβ χρώμα και το γεγονός αυτό θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψη.

Το Αποτελέσματα της Επεξεργασίας Τροφίμων που Περιέχουν Ανθοκυανίνες

Πολλά τρόφιμα που περιέχουν ανθοκυανίνες, συμπεριλαμβανομένων και των μπλε μούρων, έχουν μάλλον μικρή διάρκεια ζωής στην αγορά των φρέσκων προϊόντων επειδή χαλούν σχετικά γρήγορα. Οι μέθοδοι επεξεργασία τροφίμων στην μαζική αγορά περιλαμβάνουν το μαγείρεμα, την κατάψυξη και την συσκευασία τόσο των μπλε μούρων όσο και άλλων τροφίμων, με σκοπό να παραταθεί η ημερομηνία λήξης τους και να αυξηθεί η διαθεσιμότητά τους. Η επεξεργασία επιτρέπει σε πολλά τρόφιμα να είναι διαθέσιμα σε όλη τη διάρκεια του χρόνου αλλά και σε πολλές χώρες του κόσμου.

Ο L. Howard και οι συνάδελφοί του στο Πανεπιστήμιο του Arkansas, Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών, Υπηρεσία Γεωργικών Ερευνών(USDA - ARS), ανακάλυψαν ότι η κατάψυξη των μπλε μούρων και η αποθήκευσή τους σε συνθήκες κατάψυξης διατηρεί τις ανθοκυανίνες πολύ αποτελεσματικά, ενώ οι μεγαλύτερες απώλειες σε ανθοκυανίνες παρουσιάζονται κατά την διάρκεια της θερμικής επεξεργασίας που απαιτείται κατά την παρασκευή χυμών ή κατά την παστερίωση των πολτών και των κονσερβοποιημένων προϊόντων [1].

Κατά την θέρμανση οι ανθοκυανίνες ενώνονται μεταξύ τους δημιουργώντας πολυμερή που βελτιώνουν την ένταση του χρώματος, αλλά μειώνουν το συνολικό ποσοστό των μεμονωμένων ανθοκυανινών – παρότι διατηρείται η συνολική αντιοξειδωτική δύναμή τους [1][4]. Ο Howard απέδειξε επίσης ότι ο πολτός που απομένει μετά την αποχυμοποίηση διατηρεί αξιοσέβαστα επίπεδα ανθοκυανινών. Όμως, ενώ συχνά λέγεται ότι αυτός ο πολτός είναι πολύτιμο υλικό τόσο για προσθήκη σε κανονικά τρόφιμα όσο και για συμπληρώματα διατροφής ή φαρμακευτικά σκευάσματα, τελικά παραμένει αναξιοποίητος [1][4].

Αυτή η έρευνα του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ – Υπηρεσία Γεωργικών Ερευνών δείχνει ότι τα μπλε μούρα είτε καταναλώνονται ως φρέσκα, μαγειρεμένα, κατεψυγμένα ή ως προϊόντα χυμού, τα αντιοξειδωτικά τους οφέλη παραμένουν σταθερά και διαθέσιμα προς επεξεργασία από τον ανθρώπινο μεταβολισμό.

Παραπομπές


[1] Gross, Paul, Dr. “Scientists Zero in on Berry Pigments and Health”.http://chetday.com/berrypigmentshealth.htm
[2] Wrolstad, R.E. “The Possible Health Benefits of Anthocyanin Pigments and Polyphenolics”. Oregon State University. http://lpi.oregonstate.edu/ss01/anthocyanin.html
[3] “What Color is Your Diet?” Book Review. WebMD http://www.webmd.com/diet/features/what-color-is-your-diet-review
[4] Lee, J, R.W. Durst, and R.E. Wrolstad. “Impact of Juice Processing on Blueberry Anthocyanins and Polyphenolics: Comparison of Two Pretreatments” Journal of Food Science. Vol. 67, Nr. 5, 2002 http://www.ars.usda.gov/SP2UserFiles/person/37108/PDF/2002JFoodSci67_1660_1667.pdf
4087    Οφέλη στην υγεία  
Σύνολο 0 Votes:

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?